• <Xem thêm trên Intel.com

Thám hiểm các vì sao

Starquest

Tóm tắt bài dạy / Unit Summary

Nhiều năm qua, con người trên khắp thế giới đã nghiên cứu các thiên thể và liên hệ chúng với cuộc sống hàng ngày và tín ngưỡng của mình. Nghiên cứu về thiên thể đã dẫn đường cho những nhà thám hiểm đầu tiên và những hình ảnh của các thiên thể giúp con người quyết định thời điểm trồng và thu hoạch lương thực. Trong nghiên cứu này, học sinh sẽ chọn một thiên thể hoặc chòm sao và nghiên cứu xem các nền văn hóa và thời đại nhận thức về nó ra sao. Học sinh sẽ trình bày kiến thức thu được bằng những hình thức trình chiếu sử dụng công nghệ và biểu diễn kịch trong bữa tiệc sao.

Bộ câu hỏi Định hướng / Curriculum-Framing Questions

  • Essential Question: Câu hỏi Khái quát
    Chúng ta có thể biết được gì từ bầu trời đêm?
  • Unit Questions: Câu hỏi Bài học
    Bầu trời đêm đã được giải thích như thế nào qua các nền văn hóa và thời đại?
    Nó có ảnh hưởng gì đến thiên văn học hiện đại?
    Vì sao nghiên cứu về các ngôi sao lại có ý nghĩa quan trọng với chúng ta ngày nay?
  • Content Questions: Câu hỏi Nội dung
    Chòm sao là gì? Có những câu chuyện nào về chòm sao?
    Sự khác nhau giữa một ngôi sao và một hành tinh là gì?
    Ai đã khám phá ra các chòm sao mà chúng ta biết tới ngày nay?

Tiến trình đánh giá / Assessment Processes

Xem các bản đánh giá lấy học sinh làm trung tâm được sử dụng như thế nào trong Hồ sơ bài dạy Thám hiểm các vì sao. Các bản đánh giá này giúp học sinh và giáo viên thiết lập mục tiêu; theo dõi sự tiến bộ của học sinh; cung cấp phản hồi; đánh giá tư duy, tiến trình, năng lực thể hiện và sản phẩm; và phản hồi học tập thông qua chu trình học tập.

Các bước tiến hành bài dạy / Instructional Procedures

Giới thiệu bài học
Yêu cầu học sinh miêu tả các vật thể mà các em nhìn thấy trên bầu trời và những gì các em quan sát được về các vật thể đó. Học sinh đưa ra giả thuyết rằng bầu trời trông giống như cách đây hàng ngàn năm. Đặt câu hỏi khái quát Chúng ta có thể biết được gì từ bầu trời đêm? Yêu cầu học sinh thảo luận theo cặp. Sau đó thảo luận đó trong nhóm lớn và yêu cầu học sinh chia sẻ những gì các em vừa thảo luận. Hướng cuộc thảo luận đến các khái niệm cổ đại về bầu trời và cách các thiên thể đã giúp con người thời cổ đại xác định thời gian hoặc phương hướng. Yêu cầu học sinh ghi lại những lưu ý và câu hỏi vào nhật ký học tập trong suốt thời gian thảo luận.

Phát triển nhận thức
Yêu cầu học sinh lập bảng Biết – Thắc mắc – Hiểu (K-W-L) về vũ trụ. Gợi ra các câu hỏi trong suốt quá trình này, và ghi lại ý kiến trả lời của học sinh (Ví dụ như Chòm sao là gì? Có những câu chuyện nào về chòm sao? Sự khác nhau giữa một ngôi sao và một hành tinh là gì? Khái niệm hiện tại của chúng ta về vũ trụ ra sao?). Trong suốt bài học, quay trở lại bảng K-W-L trước và sau mỗi hoạt động, và bổ sung thêm thông tin mới. Giải thích cho học sinh rằng con người thường có xu hướng đặt tên gọi cho những nhóm sao họ quan sát được. Tên gọi một số nhóm sao này được thừa nhận rộng rãi và có vai trò quan trọng với toàn bộ các nền văn hóa, được biết đến như những chòm sao.

Giúp học sinh hiểu quan niệm về bầu trời của các nền văn hóa khác nhau bằng cách tổ chức một dự án cộng tác quan sát bầu trời với các giáo viên và học sinh ở các khu vực địa lý khác trên thế giới. Tìm một lớp học muốn cộng tác nghiên cứu về thiên văn học trên trang web ePALS*. Nếu không có, hãy lập một đề xuất cho dự án này, và càng làm sớm càng tốt. Yêu cầu học sinh làm việc theo cặp với người bạn ePALS và thảo luận với các học sinh khác về những gì chúng quan sát được trên bầu trời đêm từ kinh độ và vĩ độ của mình.

Xác định những thông tin học sinh cần ghi chép lại và mức độ thường xuyên các em liên hệ với nhau. Ví  dụ, học sinh có thể ghi chép lại các vị trí của các ngôi sao và chòm sao trong một giờ nhất định, lưu giữ bản đồ và các thông tin về sự khác nhau và giống nhau về bầu trời đêm trên biểu đồ toàn cầu. Dành thời gian để thảo luận và ghi lại ý kiến của học sinh trên biểu đồ để cả lớp theo dõi.

Quan sát các chòm sao và viết chuyện thần thoại
Giải thích với học sinh rằng con người khắp nơi trên thế giới đã cố gắng tìm hiểu về bầu trời. Đưa ra các câu hỏi bài học: Bầu trời đêm đã được giải thích như thế nào qua các nền văn văn hóa và thời đại? Nó có ảnh hưởng gì đến thiên văn học hiện đại? Vì sao nghiên cứu về các ngôi sao lại có ý nghĩa quan trọng với chúng ta ngày nay? Giải thích rằng học sinh phải tự trả lời bằng cách lựa chọn một thiên thể hoặc chòm sao để nghiên cứu. Phát cho học sinh chương trình bài học (doc), bao gồm một bản kiểm mục và danh mục những kết quả cần đạt được qua bài học.

Phát cho mỗi học sinh một mẫu (doc) Tạo chòm sao. Mẫu này có một nhóm những ngôi sao được người Hy Lạp cổ đại đặt tên là chòm Đại hùng (Gấu Lớn). Cho học sinh biết rằng con người ở các nền văn hóa khác nhau, tuy cùng nhìn lên một bầu trời nhưng lại sáng tác ra các câu chuyện khác nhau. Giới thiệu những truyện thần thoại (doc) của nhiều nền văn hóa về chòm sao này. Học sinh sẽ sử dụng tập hợp các ngôi sao này để tạo ra chòm sao riêng của mình, viết một câu chuyện thần thoại hoặc chuyện ngắn lý giải về chòm sao đó, hoặc sáng tác một câu chuyện thần thoại mới về một chòm sao có sẵn. Yêu cầu học sinh kể câu chuyện của mình cho cả lớp nghe. Cùng thảo luận sự giống nhau và khác nhau giữa những lý giải về chòm sao của các học sinh và lý giải của các nền văn hóa khác nhau. Sử dụng biểu đồ Venn cho hoạt động này. Tiếp đó yêu cầu mỗi học sinh tìm ít nhất hai câu chuyện thần thoại của các nền văn hóa khác nhau liên quan đến một chòm sao khác. Yêu cầu học sinh sử dụng biểu đồ Venn để nêu bật sự giống nhau và khác nhau của chúng.

Giới thiệu hoạt động Tạo chòm sao, phát hướng dẫn tạo chòm sao (doc) và phiếu đánh giá câu chuyện (doc). Hoạt động này có một bài tập về nhà nghiên cứu tiến hành vào một đêm không có mây, nên có thể giao bài tập này vào một ngày khác trong thời gian tiến hành dự án. Tham khảo Clear Sky Clock* để biết dự báo thời tiết về bầu trời trong khu vực. Trang web này cũng cung cấp danh sách các câu lạc bộ thiên văn học và các nguồn hỗ trợ khác về tình nguyện viên cũng như hỗ trợ tổ chức bữa tiệc sao tổng kết. Các tình nguyện viên thường mang theo kính viễn vọng của mình đến các sự kiện như thế này. Dành thời gian để học sinh trình bày phần sáng tạo của mình trước lớp. Để học sinh chia sẻ chòm sao của mình với người bạn ePALS. Yêu cầu học sinh đưa ra phản hồi cho bạn mình bằng phiếu đánh giá câu chuyện (doc).

Xây dựng dự án
Phát cho học sinh danh sách các chòm sao và thiên thể. Chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ (một số học sinh có thể chọn làm việc độc lập). Các học sinh làm việc theo nhóm sử dụng phiếu đánh giá cộng tác (doc) để giúp các em cộng tác thành công. Mỗi nhóm hoặc cá nhân có trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ sau:

  • Sau khi lựa chọn một thiên thể hoặc chòm sao, sử dụng các tài liệu in và tài nguyên điện tử để hoàn thành nghiên cứu nhằm:
    • Tìm hiểu về những kiến thức thiên văn học hiện đại có liên quan đến chòm sao, đến các câu chuyện thần thoại và dân gian.
    • Trả lời các câu hỏi bài học: Bầu trời đêm đã được giải thích như thế nào qua các nền văn văn hóa và thời đại? Nó có ảnh hưởng gì đến thiên văn học hiện đại? Vì sao nghiên cứu về các ngôi sao lại có ý nghĩa quan trọng với chúng ta ngày nay?
    • Tạo lập một bài thuyết trình (bài trình chiếu, bản tin hoặc wiki)

Lựa chọn ít nhất hai ngôi sao trong chòm sao để nghiên cứu. Tham khảo các mẫu bản tin (doc) và wiki*. Yêu cầu học sinh sử dụng phiếu hướng dẫn cho điểm (doc) để giúp các em tạo dự án đạt chất lượng cao.

  • Xây dựng và trình bày một vở kịch lý giải về chòm sao (trong quá khứ hay hiện tại). Đưa ra dàn ý cho kịch bản, phân vai, cốt truyện và những thông tin về bối cảnh. Sử dụng phiếu đánh giá vở kịch (doc) để xây dựng.

Nhắc nhở học sinh thường xuyên sử dụng phiếu đánh giá cộng tác (doc), phiếu đánh giá vở kịch (doc) và phiếu hướng dẫn cho điểm (doc) trong suốt quá trình thực hiện dự án. Hướng dẫn các cuộc thảo luận của học sinh để đảm bảo các em theo đúng hướng.

Sau khi học sinh đã hoàn thành dự án, yêu cầu các em trả lời các câu hỏi (doc) về thám hiểm các vì sao, và chuẩn bị sẵn sàng để thảo luận và tranh luận về các câu trả lời này với cả lớp.

Kết thúc bài học
Yêu cầu học sinh sắp xếp tất cả các công việc được giao thành một hồ sơ. Chủ trì tiệc sao hoặc “Đêm thám hiểm các vì sao” và mời các học sinh, phụ huynh, người giám hộ và các thành viên khác trong cộng đồng đến để chia sẻ những kiến thức học sinh tìm hiểu được trong bài học.

Tiệc có thể bao gồm khách mời diễn thuyết, hoạt động ngắm sao và các bài giới thiệu chuyện thần thoại do học sinh viết, diễn thuyết và biểu diễn kịch. Khách mời có thể đưa ra ý kiến phản hồi của mình với học sinh.

Trong hoạt động ôn tập cuối cùng, tổ chức thảo luận tổng kết theo nhóm về bộ câu hỏi định hướng và các chủ đề sau:

  • Vì sao bạn cho rằng qua các thời đại, con người cần phải nghiên cứu và giải thích về bầu trời đêm?
  • Khoa học về thiên văn học hiện đại ngày nay đã làm thay đổi nền văn hóa và quan niệm về vị trí của chúng ta trong vũ trụ như thế nào? Nó sẽ còn thay đổi như thế nào trong tương lai?
  • Theo bạn, thành tựu nào về thiên văn học quan trọng nhất đối với chúng ta (kính thiên văn, hình ảnh vi tính, thăm dò vệ tinh, du hành vũ trụ có người lái, ...hay các thành tựu khác?)
  • Nghiên cứu về các vì sao quan trọng ra sao đối với nền văn hóa ngày nay của chúng ta?
  • Theo bạn khía cạnh nào của thiên văn học hiện đại có thể bị biến đổi, tiếp tục được phát huy hay sẽ bị thay đổi trong tương lai gần hoặc xa? 
  • Theo bạn liệu có chân lý nào trong thiên văn học mà một ngày nào đó chúng ta sẽ thấy rằng đó là sai lầm?
  • Khoa học về thiên văn học nên phát triển những thành tựu lý thuyết và thực tiễn gì cho tương lai?
  • Chúng ta có thể biết được gì từ bầu trời đêm?

Các kỹ năng cần thiết / Prerequisite Skills

  • Có kỹ năng nghiên cứu cơ bản như sử dụng nguồn tài liệu in và tài nguyên điện tử
  • Biết về thuyết trình và phần mềm ấn bản
  • Biết sử dụng các công cụ tìm kiếm trên Internet
  • Có kỹ năng trích dẫn các nguồn tài liệu

Điều chỉnh dạy học theo đối tượng / Differentiated Instruction

Học sinh tiếp thu chậm

  • Phân công các nhiệm vụ cụ thể (xử lý nghệ thuật, nghiên cứu và xử lý văn bản) trong nhóm và tranh thủ sự giúp đỡ của bạn bè.
  • Lập danh mục “ Viêc phải làm” hàng ngày để sắp xếp và thực hiện công việc
  • Thay những hoạt động theo đề cương chương trình bằng các hoạt động được thiết kế đặc biệt phù hợp với sở thích và khả năng của học sinh
  • Cho phép trả lời miệng các câu hỏi về thám hiểm các vì sao

Học sinh năng khiếu

  • Học sinh làm rõ sự khác nhau về bầu trời theo các thời gian khác nhau và ở các vị trí khác nhau (ví dụ như bầu trời thay đổi ra sao trong 2 giờ, trong 1 tháng, 1 năm và trong hàng nghìn năm, hoặc giải thích sự khác nhau của bầu trời mà một người ở gần xích đạo và một người ở gần Bắc hay Nam cực quan sát được)
  • Yêu cầu học sinh học về Nam bán cầu và cách thức mà người xưa quan sát bầu trời; cho các em biết rằng nhiều lý giải là do những quan sát từ Bắc bán cầu.
  • Khuyến khích học sinh nghiên cứu một chủ đề về thiên văn học như cực quang, kính viễn vọng, sao chổi (Halley, Shomaker – Levy 9, Hale-Bopp, …), sao băng (Leonids, Perseids, Barringer Meteor Crater, Tunguska, …), các hành tinh tự nhiên khác (mặt trăng hoặc Titan), các tiểu hành tinh, các quầng sao Thổ, điểm đỏ trong sao Mộc, dải ngân hà, các chòm sao, siêu tân tinh, dải Thiên hà hoặc một chủ đề đáng quan tâm nào đó. 

Học sinh đang học tiếng Anh

  • Để học sinh đóng vai một chuyên gia, nghiên cứu và trình bày chuyện thần thoại trên quan điểm văn hóa bản địa của các em.
  • Yêu cầu học sinh làm việc với các giáo viên dạy tiếng Anh để phát triển vốn thuật ngữ tiếng Anh cũng như ngôn ngữ mẹ đẻ.
  • Cho phép học sinh viết bằng tiếng mẹ đẻ, hoặc trả lời các câu hỏi của bài học qua bài viết

Xuất xứ hồ sơ bài dạy / Credits

Geoffrey Ryan đã tham gia Chương trình dạy học của Intel và sau đó đã đưa ra ý tưởng dự án lớp học này. Một nhóm giáo viên đã phát triển thành ví dụ mà bạn thấy ở đây.

Thám hiểm các vì sao

Tóm lược
(At a Glance)

Cấp học: 6-8

Môn học:
Khoa học, Ngôn ngữ

Đề tài: Liên lạc, Chòm sao, Không gian, Các vì sao, Thiên thể

Các kỹ năng tư duy bậc cao: Giải thích, So sánh, Sáng tạo

Trọng tâm học tập: Kiến thức Khoa học và Văn hóa về Vũ trụ

Thời gian cần thiết: 2-3 tuần

Bối cảnh: Từ lớp học (doc) ở bang Texas, Hoa Kì

Công cụ hỗ trợ (Things You Need)

Đánh giá >

Chuẩn >

Tài nguyên >

In Hồ sơ bài dạy >