Romeo và Juliet

Tóm tắt bài dạy / Unit Summary

Học sinh nghiên cứu hoàn cảnh lịch sử của tác phẩm Romeo và Juliet cũng như thời đại của Shakespeare để hiểu rõ hơn về tác phẩm. Sau khi đọc tác phẩm, học sinh áp dụng những chủ đề và vấn đề của vở kịch vào cuộc sống hiện đại và cùng bàn cách giải quyết những vấn đề muôn thuở như giao tiếp với cha mẹ, đấu tranh với cái ác hay bạo lực và ngăn chặn nạn tự tử. Các em làm việc theo nhóm để lập kế hoạch và tạo ra  sản phẩm nhắm đến giải quyết các vấn đề được chọn để đem lại những ảnh hưởng tích cực cho cộng đồng. Mỗi nhóm nghiên cứu các nhu cầu và nguồn lực hiện hành của cộng đồng và quyết định các hành động.

Bộ câu hỏi Định hướng / Curriculum-Framing Questions

• Essential Question: Câu hỏi Khái quát
  Văn học giúp chúng ta hiểu hơn về bản thân như thế nào?
• Unit Questions: Câu hỏi Bài học
  Tư tưởng của Shakespeare có ý nghĩa như thế nào đối với độc giả của thế kỷ 21?
• Content Questions: Câu hỏi Nội dung
  Cần phải biết những chi tiết quan trọng nào về thời đại của Shakespeare để có thể hiểu tác phẩm của ông?
  Trong tác phẩm có những nhân vật nào và họ có vai trò gì đối với những cái chết trong  câu chuyện?
  Hình tượng là gì? Hãy đưa ra vài ví dụ mà Shakespeare đã sử dụng  hình tượng  trong tác phẩm để thể hiện một thông điệp mang tính thuyết phục mạnh mẽ?
  Những đề tài và vấn đề nào trong tác phẩm vẫn còn thích hợp cho thời đại ngày nay?

Tiến trình đánh giá / Assessment Processes

Hãy xem các bản đánh giá lấy học sinh làm trung tâm được sử dụng như thế nào trong Hồ sơ bài dạy Romeo và Juliet. Các bản đánh giá này giúp cho học sinh và giáo viên thiết lập mục tiêu; theo dõi sự tiến bộ của học sinh; cung cấp phản hồi; đánh giá tư duy, tiến trình, năng lực thể hiện và sản phẩm; và phản hồi học tập thông qua chu trình học tập. Xin chân thành cảm ơn cô Hoàng Thị Tư Hậu – Giáo viên bộ môn Văn trường THPT Nguyễn Huệ, Huế - Giáo viên cốt cán của Chương trình đã đọc và góp ý cho Hồ sơ bài dạy này.

Các bước tiến hành bài dạy / Instructional Procedures

Đầu năm học
Giới thiệu để học sinh thảo luận về việc tại sao một tác phẩm hay lại được yêu thích. Làm thế nào mà các nhân vật có sức sống ở bên ngoài tác phẩm? Có thể nhận biết những loại nhân vật nào? Các câu chuyện này có thể cho chúng ta bài học gì? Chuyện có phải là phương tiện để đắm chìm trong tưởng tượng và chạy trốn hiện thực không? Tiếp theo, hãy giới thiệu và thảo luận về câu hỏi khái quát có thể sử dụng cho cả năm học: Văn học giúp chúng ta hiểu rõ hơn về bản thân mình như thế nào? Hãy diễn giải xem các bài học trong năm nay sẽ giúp các em trả lời câu hỏi khái quát này như thế nào?

Tuần thứ 1
Ngày 1
Trước khi “chính thức” bắt đầu bài học, hãy cho các nhóm học sinh sắp xếp các biểu hiện của sự xúc phạm. Học sinh xem xét các biểu hiện xúc phạm sau mà không biết chúng có liên quan gì đến tác phẩm Romeo và Juliet. Chúng cần được sắp xếp theo mức độ nghiêm trọng giảm dần, biểu hiện thứ nhất là nghiêm trọng nhất.

• Cố tình lừa dối ai đó
• Nói dối cha mẹ
• Sát hại ai để trả thù
• Khuyên ai hãy kết hôn vì tiền
• Thù hận ai đó bởi tập thể người đó tham gia (băng nhóm, dân tộc, gia đình, vv)
• Buôn bán ma tuý
• Sơ ý sát hại ai khi xung đột
• Tự tử
• Xung đột với 1 nhóm
• Kết hôn trái với ý muốn của cha mẹ
• Châm ngòi một cuộc xung đột
• Thóa mạ ai đó

Sau khi các nhóm học sinh đã hoàn thành việc sắp xếp và cố gắng đi đến thống nhất các thứ tự sắp xếp, hãy thảo luận xem các em nghĩ là những vấn đề nào là nghiêm trọng trong thời đại ngày nay. Sau khi thảo luận, hãy cho các em biết là tất cả các biểu hiện này đều có trong tác phẩm Romeo và Juliet. Giới thiệu câu hỏi bài học:

Tư tưởng của Shakespeare có ý nghĩa như thế nào đối với độc giả của thế kỷ 21? Bên cạnh việc giới thiệu thêm các yếu tố cốt truyện mang tính tương đồng với nhiều tình huống đương đại, hỏi học sinh xem  các em có cho rằng Shakespeare vẫn có ảnh hưởng đến những gì chúng ta nghe, thấy và nghĩ ngày hôm nay không. Hãy đọc Bài báo của Bernard Levin (doc) về ảnh hưởng của Shakespeare trong cách nói hàng ngày của chúng ta. Cho phần bài tập về nhà, hãy yêu cầu học sinh sưu tầm những ví dụ về ảnh hưởng của Shakespeare đến thế giới ngày nay (ví dụ phim ảnh, TV, tạp chí hay các mẩu truyện)

Ngày 2
Tiếp tục thảo luận về việc học sinh đã thấy những ảnh hưởng của Shakespeare đến thế giới ngày nay ở đâu. Giải thích, trong bài học này các em sẽ làm thế nào để trả lời Câu hỏi bài học và Câu hỏi khái quát cùng với việc thưởng thức, hay ít nhất hiểu được kiệt tác nổi tiếng nhất của Shakespeare _ Romeo và Juliet.

Giải thích ngắn gọn rằng học sinh sẽ hoàn thành một dự án trong đó các em sẽ áp dụng những đề tài và vấn đề trong tác phẩm vào những vấn đề của cuộc sồng hàng ngày và đưa ra những giải pháp thực sự.

Giới thiệu về tiểu sử của Shakespeare, thời đại của ông, sân khấu kịch dưới triều nữ hoàng Elizabeth cho học sinh để giúp các em hiểu rõ về tác phẩm của Shakespeare.

Giới thiệu nhật ký cảm tưởng về tác phẩm cho học sinh. Với chúng, các em có chỗ để lưu trữ các bài đọc, ghi lại những suy nghĩ, những câu trả lời cho những câu hỏi quan trọng, và trích dẫn những ví dụ về các thuật ngữ văn học.

Ngày 3 và 4
Tạo ra và phát cho học sinh một tờ hướng dẫn để giúp các em hiểu được ngôn ngữ của Shakespeare và giải thích các em sẽ thảo luận với nhau về tác phẩm và liên hệ với thực tế như thế nào.

Phân công các nhóm đọc to các phần của tác phẩm để các em bắt được nhịp điệu của ngôn ngữ và hiểu được cách chơi chữ và lối nói cổ. Hãy đọc qua Màn 1, Cảnh i. Vào ngày thứ 5, học sinh sẽ kết thúc Màn 1, Cảnh i.

Thảo luận về thuật ngữ văn học sau đây trong tuần 1:       

• Đoạn mở đầu - Đoạn thoại mở đầu giới thiệu về vở kịch và cốt truyện cơ bản cho khán giả.        
• Chơi chữ - Cách sử dụng (thường là) hóm hỉnh một từ hay một cụm từ để đề cập đến 1 hay nhiều nghĩa cùng một lúc.

Cho học sinh tìm kiếm và ghi chú ví dụ những cách chơi chữ thảo luận trong tuần 1 vào nhật ký cảm tưởng.

Ngày 5
Đọc và thảo luận Màn 1. Cảnh ii và iii.

Ngày 6
Tuần thứ 2
Đưa ra thảo luận các thuật ngữ văn học sau trong Tuần 2, và chỉ rõ các thuật ngữ đó xuất hiện ở đâu trong tác phẩm:      

• Dự đoán - Việc sử dụng các manh mối để đoán trước điều gì sẽ xuất hiện ở phần sau.      
• Hình tượng - Một hình ảnh được xây dựng bằng ngôn ngữ khắc họa thành một hình tượng trong tâm trí của độc giả hay khán giả.        
• Độc thoại - Đoạn thoại được một nhân vật thể hiện một mình đơn lẻ trên sân khấu để thể hiện cho khán giả thấy suy nghĩ và tâm tư của mình.

Cho học sinh ghi vào nhật ký cảm tưởng các ví dụ và cách hiểu các thuật ngữ văn học thảo luận ở tuần thứ 2. Thu nhật ký của học sinh hàng ngày để tiếp cận được cách hiểu các thuật ngữ của các em. Sử dụng các thông tin này để dẫn dắt và hướng dẫn việc giảng dạy nếu cần thiết.

Giao cho học sinh đọc bài ở nhà nhưng vẫn tiếp tục đọc to các màn khó và quan trọng tại lớp để thảo luận. Yêu cầu học sinh ghi lại các suy nghĩ và các câu hỏi vào nhật ký.

Thảo luận về hình tượng trong đoạn thoại của Mercutio về Hoàng hậu Mab.

Xác định và thảo luận về phép ẩn dụ trong đoạn độc thoại về Juliet của Romeo. Đặt các câu hỏi như sau để học sinh hiểu được tầm quan trọng của hình tượng trong tác phẩm của Shakespeare:      

• Phép ẩn dụ giúp khắc họa bức tranh về tâm tư của cả Romeo và Juliet như thế nào?      
• Hình tượng đó có ảnh hưởng như thế nào đến việc chúng ta đánh giá ý định và thiên hướng của Romeo?      
• Việc sử dụng hình tượng tô đậm sắc thái của cảnh như thế nào?      
• Hình tượng sẽ ảnh hưởng như thế nào đến cách chúng ta đón nhận cảnh?      
• Qua cách Romeo nói về Juliet, có thể hiểu gì về vai  Romeo và tiêu điểm chính?

Thảo luận về ấn tượng đối với các vai chính. Bên cạnh việc sử dụng ngôn ngữ “hoa mỹ”, hành động của các nhân vật chính có vẻ gì đời thường ở một khía cạnh nào đó không?

Đọc hết Màn II, Cảnh iii. Kiểm tra miệng Cảnh 1 nếu muốn.

Tuần thứ 3
Đưa ra thảo luận các thuật ngữ văn học sau đây trong tuần thứ 3, chỉ ra các thuật ngữ khi chúng xuất hiện trong bài đọc.      

• Cao trào - Cao điểm mà toàn bộ câu chuyện nhất quán đạt tới.      
• Sự trớ trêu đầy kịch tính - Ngôn từ và hành động của 1 nhân vật trong vở kịch mang ý nghĩa mà chính nhân vật không nhận ra nhưng khán giả lại hiểu được. Thường thì vấn đề của chính nhân vật lại có sự liên quan theo một cách mà nhân vật không hiểu được.      
• Sự đảo ngược tình thế - Bước ngoặt ở đó các lực lượng đối kháng tụ hợp lại làm cho tình thế thay đổi có thể theo chiều hướng được cải thiện hoặc trở nên xấu đi.

Cho học sinh ghi lại các ví dụ và cách hiểu các thuật ngữ văn học đã thảo luận trong tuần 3 vào nhật ký cảm tưởng. Thu lại nhật ký  hàng ngày để nắm được mức độ tiếp thu của học sinh. Sử dụng các thông tin để dẫn dắt và hướng dẫn việc giảng dạy nếu cần thiết.

Tiếp tục cho đọc to các phần trước lớp và giao cho học sinh về nhà đọc thêm.

Thảo luận về nhịp thơ, câu thơ 5 nhịp và các thủ pháp nghệ thuật được sử dụng trong tác phẩm. Giới thiệu về câu thơ 5 nhịp qua bài Green Eggs and Ham của Tiến sĩ Seuss. Vỗ tay theo nhịp thơ để nghe rõ nhịp của câu thơ 5 nhịp. Giải thích tại sao Shakespeare lại sử dụng nhịp điệu sẵn có trong ngôn ngữ để tạo ra  khuôn mẫu  cho một câu thơ. Vỗ tay theo câu thơ sau làm ví dụ “But soft, what light in yonder window breaks”. Thảo luận và dẫn chứng về việc Shakespeare hay sáng tác thơ tự do, một khuôn mẫu tạo ra bởi sự kết hợp các câu thơ 5 nhịp không vần.

Diễn màn xung đột trong Màn III, cảnh i. Thảo luận về cảnh bạo lực leo thang giữa các gia đình và điểm tương đồng với cuộc sống hiện đại.

Thảo luận về cảnh bùng nổ giữa Juliet và cha cô, đặt trong cách nhìn về kỳ vọng của cha mẹ đối với con cái đặc biệt là con gái vào thời đại đó. Hãy thảo luận điều gì đã thay đổi và chưa thay đổi trong quan hệ giữa cha mẹ và con cái mới lớn.

Kết thúc Màn III, cảnh v. Kiểm tra miệng về cảnh II nếu muốn.

Tuần thứ 4
Tiếp tục đọc to trước lớp và giao phần đọc về nhà.

Thảo luận về tác động của cái chết “lần đầu” của Juliet và sự can thiệp của Friar.

Hỏi học sinh số phận là gì. Đưa ra câu hỏi, Các em có tin vào số phận không? Thảo luận suy nghĩ về số phận, như cách hiểu trong thời đại của Shakespeare. Hỏi học sinh ở đoạn nào trong tác phẩm có sự can thiệp của số phận. Thảo luận về một câu thoại trong một tác phẩm khác phản ánh một cách nhìn khác về số phận, khẳng định rằng những gì xảy ra với chúng ta là do những sai lầm của chính bản thân chúng ta hơn là do số phận:

“Brutus, sai lầm của chúng ta không nằm ở những vì sao mà ở chính chúng ta, chúng ta là nô lệ của chính chúng ta”-

Julius Caesar

Cho học sinh ghi lại suy nghĩ của mình về câu hỏi này trong nhật ký cảm tưởng. Cho học sinh thảo luận về ý kiến của các em về số phận theo nhóm nhỏ và đưa ra những ví dụ về số phận trong cuộc sống thật hoặc trong các tác phẩm văn chương hay điện ảnh.

Kết thúc vở kịch

Tổng kết Dự án
Để chuẩn bị tổng kết dự án, cho học sinh sắp xếp các biểu hiện của sự xúc phạm theo trình tự như lúc bắt đầu bài học, nhưng lần này danh sách sắp xếp là các biểu hiện cụ thể trong tác phẩm tương ứng với danh sách ban đầu:

• Friar Laurence lừa dối tất cả mọi người về “cái chết” của Juliet.
• Juliet nói dối bố mẹ   
• Romeo kết liễu Tybalt
• Vú nuôi khuyên Juliet kết hôn với Paris 
• Capulet and Montagues thóa mạ nhau
• Người bán thuốc bán thuốc độc
• Tybalt kết liễu Mercutio
• Romeo and Juliet tự kết liễu đời mình
• Romeo tự ý đến dự tiệc của Capulet
• Romeo and Juliet kết hôn trái với ý muốn của cha mẹ
• Tybalt gây chiến với Romeo       
• Lord Capulet lăng mạ Juliet

Sau khi học sinh sắp xếp thứ tự và cố gắng đi đến thống nhất các trình tự, cho các em so sánh bảng liệt kê trước đây và bây giờ. Thảo luận về các tình huống trong thời đại ngày nay mà các em thấy tương đồng với các vấn đề được nêu.

Thảo luận chi tiết về dự án tổng kết trong đó học sinh áp dụng những chủ đề và vấn đề trong vở kịch vào đời sống hiện đại và tìm những giải pháp cho những vấn đề muôn thuở. Nói với học sinh rằng các em sẽ trình bày những tìm tòi và giải pháp của các em cho các đối tượng thích hợp và tạo ra các công cụ trợ giúp thích hợp để bổ sung cho ý kiến của các em (bài trình bày đa phương tiện, bản tin điện tử, tờ rơi, tập sách, website v.v). Giới thiệu cho học sinh ví dụ một trang web về ngăn chặn bạo lực. Ví dụ bao gồm những chi tiết sau:      

• Học sinh nghiên cứu các nguồn tham khảo cộng đồng về tự tử ở tuổi vị thành niên và tạo ra một tập sách mỏng gồm các dấu hiệu cảnh báo, các địa chỉ để được giúp đỡ v.v. Sau đó, các em tạo ra và trình bày các tìm tòi của các em cho các khán giả cụ thể - bạn cùng lứa, cha mẹ, thành viên trong cộng đồng. Tập sách sẽ được phát cho những người tham dự và cho cả các trung tâm học sinh và văn phòng luật.      
• Học sinh tìm kiếm trên Internet, phỏng vấn các chuyên gia và đọc sách để tìm cách cho cha mẹ có thể giao tiếp tốt hơn với con cái. Các em tạo ra một bài trình bày và một bài thơ để giới thiệu cho cha mẹ tại buổi họp phụ huynh hay các dịp gặp mặt khác.     
• Học sinh tìm kiếm trên Internet và sách vở để tìm cách ngăn chặn bạo lực trong cộng đồng. Các em tạo nên các câu lạc bộ và một trang web để giới thiệu cho bạn bè cùng lứa, bố mẹ và các thành viên cộng đồng tại một buổi gặp mặt cộng đồng.

Vài ví dụ để lựa chọn:     

• Giao tiếp tổt hơn với cha mẹ - cho khán giả là thanh thiếu niên     
• Giao tiếp tốt hơn với thanh thiếu niên – cho cha mẹ     
• Đối phó với sự xốc nổi của trẻ vị thành niên – Làm thế nào để nói “không” hay “Hò hẹn trong kỷ nguyên mới”    
• Đưa ra quyết định đúng    
• Ngăn chặn hành động tự tử - cho khán giả thanh thiếu niên (bạn bè của những người có khả năng tự tử)    
• Ngăn chặn hành động tự tử - cho khán giả (cha mẹ, thầy cô và các thành viên cộng đồng khác)    
• Đấu tranh với những vụ án bắt nguồn từ lòng hận thù
• Giải quyết tệ ngược đãi    
• Xử lý bạo lực trên đường phố    
• Ngăn chặn bạo lực trong trường học    
• Ngăn chặn bạo lực trong cộng đồng

Phân công cho các nhóm. Phát kế hoạch hành động (doc)  và thảo luận các phương thức trình bày cho khán giả. Giải thích đây là tài liệu có tính chất hỗ trợ quá trình động não phác thảo, lập kế hoạch và thực thi kế hoạch để tạo ra sự thay đổi trong lớp học, trong cộng đồng hay thậm chí trên thế giới.

Trong quá trình nghiên cứu, mỗi học sinh đều sử dụng một mẫu nghiên cứu (doc)- reseach form để các em luôn bám sát  các nguồn tham khảo khi nghiên cứu về các nhu cầu hiện hành của cộng đồng và được ra các quyết định hành động. Thảo luận các yêu cầu tối thiểu cho việc nghiên cứu khi thiết kế các sản phẩm trợ giúp (tập sách giới thiệu, bài trình diễn, trang web, v.v). Phát bản hướng dẫn cho điểm dự án (doc) ngay từ đầu dự án để học sinh có thể tự đánh giá khi các em trình bày các ý kiến và các sản phẩm liên quan. Thảo luận xem các em cần phải  liên kết những gì đã học được trong tác phẩm Romeo và Juliet và trả lời câu hỏi bài học “Tư tưởng của Shakespeare có ý nghĩa như thế nào đối với độc giả của thế kỷ 21?"

Cho học sinh xem các mẫu dự án để các em mường tượng ra được nội dung, nhưng không dành quá nhiều thời gian cho bất kỳ mẫu nào. Học sinh cần phải tự đưa ra những ý kiến của riêng mình để giải quyết những vấn đề khó khăn đó. Khi dự án đang tiến triển, gặp các nhóm định kỳ để xem xét các kế hoạch hành động và đảm bảo là các em đi đúng hướng. Yêu cầu mỗi nhóm giao nộp lại một kế hoạch hành động hoàn chỉnh bao gồm đánh giá về sự đóng góp của mỗi cá nhân cùng với bất kỳ tài liệu liên quan nào các em tạo ra để phụ trợ cho bài trình bày. Sau khi gặp riêng lẻ các nhóm, cho các nhóm gặp nhau để trao đổi ý kiến. Yêu cầu học sinh sử dụng Phiếu phản hồi của bạn học (doc).

Sau khi nhóm đã thực hiện bài trình bày cho các đối tượng thích hợp, tổ chức buổi họp lớp- hay buổi gặp mặt buổi tối có sự góp mặt của cha mẹ - để học sinh có thể trao đổi về thành quả của các em, vể nội dung trình bày và về việc ý kiến của các em được đón nhận như thế nào. Kết thúc việc thảo luận dự án bằng cách cho học sinh quay trở lại với câu hỏi khái quát “Văn học giúp chúng ta hiểu hơn về chính bản thân mình như thế nào?”

Các kỹ năng cần thiết / Prerequisite Skills

• Kỹ năng nghiên cứu cơ bản
• Sử dụng Internet
• Kỹ năng máy tính

Điều chỉnh dạy học theo đối tượng / Differentiated Instruction

Học sinh tiếp thu chậm    

• Cung cấp mẫu cho một vài sản phẩm kèm theo như tập sách.
• Cung cấp phiếu điền vào chỗ trống để giúp học sinh đơn giản hóa và nhận biết các vai và các hành động.
• Cho phép học sinh lựa chọn các phương pháp và công cụ để tổng kết dự án dựa trên khả năng của các em.

Học sinh năng khiếu    
Nhấn mạnh rằng khi tổng kết dự án học sinh năng khiếu có thể lựa chọn một loạt các dự án cộng đồng và vươn tới cộng đồng phù hợp với khả năng cụ thể của mình.
Khuyến khích học sinh vượt qua những điều hiển nhiên để nêu ra những giải pháp sáng tạo cho những vấn đề nan giải.

Học sinh đang học tiếng Anh    

• Cung cấp bản dịch tác phẩm tương đương bằng ngôn ngữ riêng của học sinh hoặc sử dụng bản tiếng Anh hiện đại.   
• Tạo điều kiện để dự án tổng kết bao hàm nội dung bằng ngôn ngữ riêng nếu nó phù hợp với nhu cầu của đối tượng của bài trình bày.
• Sử dụng một vài công cụ hỗ trợ dành cho học sinh tiếp thu chậm, ví dụ như phiếu điền vào chỗ trống nếu thích hợp.